1948’de bugün 7 Temmuz’da, piyanist İdil Biret ve keman sanatçısı Suna Kan’ın yurtdışında devlet bursuyla eğitim görmeleri için “Harika Çocuklar Yasası” çıkarıldı. Bu yasa, İdil Biret Yasası ya da İdil-Suna Yasası olarak da bilinir.
Gelin, bu kahve molasında 74 yıl öncesinin sıcak Ankara’sına gidelim, yasanın çıkışına ve bu yasadan yararlanan geçmişin ve bugünün harika sanatçılarını hatırlayalım.
48’de dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel öncülüğünde hazırlanan ve Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün destekçisi olduğu yasa, milli eğitim ve bütçe komisyonlarından geçtikten sonra TBMM genel kuruluna geldi. O sırada, ülkede çok partili demokrasiye geçiş ve seçim tartışmaları vardı. Yasaya dair muhalif görüşler ortaya atıldı.
7 yaşına basmak üzere olan İdil Biret’in henüz ilkokula bile başlamamış olmasından dolayı devlet bursuyla yurtdışına gitmesinin yasaya aykırı olduğu düşüncelerinden tutun, giden çocukların eğitim sonrası ülkelerine dönüp dönmeyecekleri endişesine kadar türlü gerekçeler sunuldu.
Adnan Saygun, Halil Bedii, Mithat Fenmen gibi sanatçılar Biret hakkındaki görüşlerini aktardı. Milli Eğitim Komisyonu sözcüsü Suut Kemal Yetkin de yasanın yürürlüğe girmesi için ter dökenlerden biriydi. Bu çabaların sonunda ancak 2,5 yıl sonra İdil ve Suna yurtdışına gidebildi.
Mecliste oylanan ve yürürlüğe giren yasa, 1956’da genişletildi ve Güzel Sanatlarda Fevkalade İstidat Gösteren Çocukların Devlet Tarafından Yetiştirilmesi Hakkında Kanun adını aldı.
Verda Erman, Ateş Pars, Hasan Kaptan, Fuat Kent, Nevbahar Aksoy, Neveser Aksoy, İsmail Aşan, Tunç Ünver, Selman Ada, Gülsin Onay ve Hüseyin Sermet gibi isimler de harika çocuklar listesinde bir süre sonra yer alacaktı.
Sonraki yıllarda konservatuarda hızlandırılmış yoğun eğitime olanak sağlayan özel statüyü kurumsallaştıran bir yönetmelik yürürlüğe girdi. Bu yönetmelikle Oya Ünler, Burçin Büke, Fazıl Say, Muhittin Dürrüoğlu, Şölen Dikener, Yeşim Alkaya, Çağlayan Ünal, Ertan Torgul, Özgür Balkız, Çağıl Yücelen ve Tuluyhan Uğurlu bu statüden yararlandı. En son 1998 yılında, 8 yaşındaki Emrecan Yavuz Viyana’ya gitti.
