Bugün kahvelerimizi Bogaziçi’nin tek adasına, Sarkis Balyan’a “bakarak”içelim istedik.

Adanın ilk sahibi, Garabed Amira Balyan’ın oğlu; Çırağan Sarayı, Akaretler Sıra Evleri, Malta Köşkü, Baltalimanı Yalısı ve Yıldız Sarayı gibi yapılarda imzası olan Sarkis Balyan.

Balyan ailesinin öne çıkan isimlerinden Sarkis Balyan, Paris’ten döndükten sonra Sultan Abdülaziz’in en çok çalıştığı mimar oldu, hatta sarayın başmimarıydı.

Abdülaziz’den sonra tahta geçen II. Abdülhamid’le de çalıştı. Ancak hem eski işlerinden alamadığı ödemelerin hem de halihazırda yaptığı işlerin karşılığında Kuruçeşme’deki bu ada kendisine verildi. Sahibi olduğu Şirket-i Nafia-i Osmani ile burada bir küçük fabrika inşa
etmek ve kömür ve taş deposu olarak kullanmak istese de sahilin ve denizin kirleneceği gerekçesiyle saraydan red cevabı aldı.

Bunun üzerine usta mimar da adada kendisine küçük bir konak inşa etti. İki kayalığı ustaca sağlam bir setle birleştirip düzenledi ve adanın bir ucuna yaşayacağı evi, diğer ucuna da müştemilatını yaptı. Takvimler 1881’i gösterdiğinde burası Sarkis Balyan Adası olarak
anılacaktı.

Ölümüne dek (sürgüne gönderilildiği yıllar hariç) burada yaşayan Sarkis Balyan, adayı şehrin sanatçılarına, edebiyatçılarına ve bilim insanlarına açtı. Rus ressam Ivan Ayvazovski’nin de burada kaldığı biliniyor.

1889’dan 1902’ye kadar boş kalan, vergileri ödenmeyen ve varisleri tarafından kullanılmayan adaya devlet el koydu ve 1909’da Bahriye Nezareti’ne devretti. Deniz karakolu ve saat kulesi inşa edilmesi planlansa da proje hayata geçmedi. Ada, 1914’te Şirket-i Hayriye tarafından kiralandı. Şehir Hatları buraya kömür deposu kurdu ve Boğaz vapurları yakıt ihtiyaçlarını uzun süre buradan karşıladı.

1941’de Sarkis Balyan’ın varisleri mahkeme kararıyla adayı geri aldı ve yaklaşık 16 yıl boyunca da kullandı.

Galatasaray’a ait Bebek’teki Denizcilik Lokali yıkılınca, kulüp uygun bir mekân arayışına geçti. Adayı almak için varislerle anlaşan yönetim 1957’de işlemleri gerçekleştirdi ve ada, kulübün sosyal tesisi olarak dönüştürüldü. O tarihten itibaren de Galatasaray Adası olarak anılıyor.